सुन्दरकाण्ड - Sundarakāṇḍa (भाग - १ ;;; Part – 1)

 

सुन्दरकाण्ड - Sundarakāṇḍa (भाग - १ ;;; Part – 1)

 

Sarga number as per Ramayana	Shlokas extracted	No. of shlokas	Cumulative number of shlokas in this Kanda
1 (Part-I)	ततो रावणनीतायाः सीतायाः शत्रुकर्शनः | इयेष पदमन्वेष्टुं चारणाचरिते पथि || १|| अथ वैदूर्यवर्णेषु शाद्वलेषु महाबलः | धीरः सलिलकल्पेषु विचचार यथासुखम् || २|| द्विजान्वित्रासयन्धीमानुरसा पादपान्हरन् | मृगांश्च सुबहून्निघ्नन्प्रवृद्ध इव केसरी || ३|| नीललोहितमाञ्जिष्ठपद्मवर्णैः सितासितैः | स्वभावविहितैश्चित्रैर्धातुभिः समलङ्कृतम् || ४|| कामरूपिभिराविष्टमभीक्ष्णं सपरिच्छदैः | यक्षकिंनरगन्धर्वैर्देवकल्पैश्च पन्नगैः || ५|| स तस्य गिरिवर्यस्य तले नागवरायुते | तिष्ठन्कपिवरस्तत्र ह्रदे नाग इवाबभौ || ६|| स सूर्याय महेन्द्राय पवनाय स्वयम्भुवे | भूतेभ्यश्चाञ्जलिं कृत्वा चकार गमने मतिम् || ७|| अञ्जलिं प्राङ्मुखः कुर्वन्पवनायात्मयोनये | ततो हि ववृधे गन्तुं दक्षिणो दक्षिणां दिशम् || ८|| प्लवङ्गप्रवरैर्दृष्टः प्लवने कृतनिश्चयः | ववृधे रामवृद्ध्यर्थं समुद्र इव पर्वसु || ९|| निष्प्रमाण शरीरः सँल्लिलङ्घयिषुरर्णवम् | बाहुभ्यां पीडयामास चरणाभ्यां च पर्वतम् || १०|| स चचालाचलाश्चारु मुहूर्तं कपिपीडितः | तरूणां पुष्पिताग्राणां सर्वं पुष्पमशातयत् || ११|| तेन पादपमुक्तेन पुष्पौघेण सुगन्धिना | सर्वतः संवृतः शैलो बभौ पुष्पमयो यथा || १२|| तेन चोत्तमवीर्येण पीड्यमानः स पर्वतः | सलिलं सम्प्रसुस्राव मदं मत्त इव द्विपः || १३|| पीड्यमानस्तु बलिना महेन्द्रस्तेन पर्वतः | रीतिर्निर्वर्तयामास काञ्चनाञ्जनराजतीः | मुमोच च शिलाः शैलो विशालाः समनःशिलाः || १४|| गिरिणा पीड्यमानेन पीड्यमानानि सर्वशः | गुहाविष्टानि भूतानि विनेदुर्विकृतैः स्वरैः || १५|| स महासत्त्वसंनादः शैलपीडानिमित्तजः | पृथिवीं पूरयामास दिशश्चोपवनानि च || १६|| शिरोभिः पृथुभिः सर्पा व्यक्तस्वस्तिकलक्षणैः | वमन्तः पावकं घोरं ददंशुर्दशनैः शिलाः || १७|| तास्तदा सविषैर्दष्टाः कुपितैस्तैर्महाशिलाः | जज्वलुः पावकोद्दीप्ता विभिदुश्च सहस्रधा || १८|| यानि चौषधजालानि तस्मिञ्जातानि पर्वते | विषघ्नान्यपि नागानां न शेकुः शमितुं विषम् || १९|| भिद्यतेऽयं गिरिर्भूतैरिति मत्वा तपस्विनः | त्रस्ता विद्याधरास्तस्मादुत्पेतुः स्त्रीगणैः सह || २०|| पानभूमिगतं हित्वा हैममासनभाजनम् | पात्राणि च महार्हाणि करकांश्च हिरण्मयान् || २१|| लेह्यानुच्चावचान्भक्ष्यान्मांसानि विविधानि च | आर्षभाणि च चर्माणि खड्गांश्च कनकत्सरून् || २२|| कृतकण्ठगुणाः क्षीबा रक्तमाल्यानुलेपनाः | रक्ताक्षाः पुष्कराक्षाश्च गगनं प्रतिपेदिरे || २३|| हारनूपुरकेयूर पारिहार्य धराः स्त्रियः | विस्मिताः सस्मितास्तस्थुराकाशे रमणैः सह || २४|| दर्शयन्तो महाविद्यां विद्याधरमहर्षयः | सहितास्तस्थुराकाशे वीक्षां चक्रुश् च पर्वतम् || २५|| शुश्रुवुश्च तदा शब्दमृषीणां भावितात्मनाम् | चारणानां च सिद्धानां स्थितानां विमलेऽम्बरे || २६|| एष पर्वतसङ्काशो हनूमान्मारुतात्मजः | तितीर्षति महावेगं समुद्रं मकरालयम् || २७|| रामार्थं वानरार्थं च चिकीर्षन्कर्म दुष्करम् | समुद्रस्य परं पारं दुष्प्रापं प्राप्तुमिच्छति || २८|| दुधुवे च स रोमाणि चकम्पे चाचलोपमः | ननाद च महानादं सुमहानिव तोयदः || २९|| आनुपूर्व्याच्च वृत्तं च लाङ्गूलं रोमभिश् चितम् | उत्पतिष्यन्विचिक्षेप पक्षिराज इवोरगम् || ३०|| तस्य लाङ्गूलमाविद्धमतिवेगस्य पृष्ठतः | ददृशे गरुडेनेव ह्रियमाणो महोरगः || ३१|| बाहू संस्तम्भयामास महापरिघसंनिभौ | ससाद च कपिः कट्यां चरणौ सञ्चुकोप च || ३२|| संहृत्य च भुजौ श्रीमांस्तथैव च शिरोधराम् | तेजः सत्त्वं तथा वीर्यमाविवेश स वीर्यवान् || ३३|| मार्गमालोकयन्दूरादूर्ध्वप्रणिहितेक्षणः | रुरोध हृदये प्राणानाकाशमवलोकयन् || ३४|| पद्भ्यां दृढमवस्थानं कृत्वा स कपिकुञ्जरः | निकुञ्च्य कर्णौ हनुमानुत्पतिष्यन्महाबलः | वानरान्वानरश्रेष्ठ इदं वचनमब्रवीत् || ३५|| यथा राघवनिर्मुक्तः शरः श्वसनविक्रमः | गच्छेत्तद्वद्गमिष्यामि लङ्कां रावणपालिताम् || ३६|| न हि द्रक्ष्यामि यदि तां लङ्कायां जनकात्मजाम् | अनेनैव हि वेगेन गमिष्यामि सुरालयम् || ३७|| यदि वा त्रिदिवे सीतां न द्रक्ष्यामि कृतश्रमः | बद्ध्वा राक्षसराजानमानयिष्यामि रावणम् || ३८|| सर्वथा कृतकार्योऽहमेष्यामि सह सीतया | आनयिष्यामि वा लङ्कां समुत्पाट्य सरावणाम् || ३९|| एवमुक्त्वा तु हनुमान्वानरान्वानरोत्तमः | उत्पपाताथ वेगेन वेगवानविचारयन् || ४०|| प्राप्तभूयिष्ठ पारस्तु सर्वतः प्रतिलोकयन् | योजनानां शतस्यान्ते वनराजिं ददर्श सः || ४१|| ददर्श च पतन्नेव विविधद्रुमभूषितम् | द्वीपं शाखामृगश्रेष्ठो मलयोपवनानि च || ४२|| सागरं सागरानूपान्सागरानूपजान्द्रुमान् | सागरस्य च पत्नीनां मुखान्यपि विलोकयन् || ४३|| स महामेघसङ्काशं समीक्ष्यात्मानमात्मना | निरुन्धन्तमिवाकाशं चकार मतिमान्मतिम् || ४४|| कायवृद्धिं प्रवेगं च मम दृष्ट्वैव राक्षसाः | मयि कौतूहलं कुर्युरिति मेने महाकपिः || ४५|| ततः शरीरं सङ्क्षिप्य तन्महीधरसंनिभम् | पुनः प्रकृतिमापेदे वीतमोह इवात्मवान् || ४६|| स चारुनानाविधरूपधारी परं समासाद्य समुद्रतीरम् | परैरशक्यप्रतिपन्नरूपः समीक्षितात्मा समवेक्षितार्थः || ४७|| ततः स लम्बस्य गिरेः समृद्धे विचित्रकूटे निपपात कूटे | सकेतकोद्दालकनालिकेरे महाद्रिकूटप्रतिमो महात्मा || ४८|| स सागरं दानवपन्नगायुतं बलेन विक्रम्य महोर्मिमालिनम् | निपत्य तीरे च महोदधेस्तदा ददर्श लङ्काममरावतीम् इव || ४९||	49	49
Shri Hanuman leaps over the ocean towards Lanka and by evening he reaches Lanka.

इत्यार्षे श्री रामायणे सुन्दरकाण्डे प्रथम: भाग:

 

Introduction to Sundarakāṇḍa

Sundarakāṇḍa Part-2