Saturday, December 27, 2025

अरण्यकाण्ड - Araṇyakāṇḍa (भाग - ६ ;;; Part – 6)

 

अरण्यकाण्ड - Araṇyakāṇḍa (भाग - ६ ;;; Part – 6)

 

Sarga number as per Ramayana

Shlokas extracted

No. of shlokas

Cumulative number of shlokas in this Kanda

25

अवष्टब्धधनुं रामं क्रुद्धं च रिपुघातिनम् |
ददर्शाश्रममागम्य खरः सह पुरःसरैः || १||

तं दृष्ट्वा सगुणं चापमुद्यम्य खरनिःस्वनम् |
रामस्याभिमुखं सूतं चोद्यताम् इत्यचोदयत् || २||

स खरस्याज्ञया सूतस्तुरगान्समचोदयत् |
यत्र रामो महाबाहुरेको धुन्वन्धनुः स्थितः || ३||

तं तु निष्पतितं दृष्ट्वा सर्वे ते रजनीचराः |
नर्दमाना महानादं सचिवाः पर्यवारयन् || ४||

ते रामे शरवर्षाणि व्यसृजन्रक्षसां गुणाः |
शैलेन्द्रमिव धाराभिर्वर्षमाणा महाधनाः ||५ ||

स तैः परिवृतो घोरै राघवो रक्षसां गणैः |
तिथिष्विव महादेवो वृतः पारिषदां गणैः || ६||

तानि मुक्तानि शस्त्राणि यातुधानैः स राघवः |
प्रतिजग्राह विशिखैर्नद्योघानिव सागरः || ७||

स तैः प्रहरणैर्घोरैर्भिन्नगात्रो न विव्यथे |
रामः प्रदीप्तैर्बहुभिर्वज्रैरिव महाचलः || ८||

स विद्धः क्षतजादिग्धः सर्वगात्रेषु राघवः |
बभूव रामः सन्ध्याभ्रैर्दिवाकर इवावृतः ||९ ||

विषेदुर्देवगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः |
एकं सहस्त्रैर्बहुभिस्तदा दृष्ट्वा समावृतम् || १०||

ततो रामः सुसङ्क्रुद्धो मण्डलीकृतकार्मुकः |
ससर्ज निशितान्बाणाञ्शतशोऽथ सहस्रशः ||११ ||

दुरावारान्दुर्विषहान्कालपाशोपमान्रणे |
मुमोच लीलया रामः कङ्कपत्रानजिह्मगान् ||१२ ||

ते शराः शत्रुसैन्येषु मुक्ता रामेण लीलया |
आददू रक्षसां प्राणान्पाशाः कालकृता इव ||१३ ||

तान्सर्वान्पुनरादाय समाश्वास्य च दूषणः |
अभ्यधावत काकुत्स्थं क्रुद्धो रुद्रमिवान्तकः || १४ ||

निवृत्तास्तु पुनः सर्वे दूषणाश्रयनिर्भयाः |
राममेवाभ्यधावन्त सालतालशिलायुधाः || १५||

तद्बभूवाद्भुतं युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् |
रामस्यास्य महाघोरं पुनस्तेषां च रक्षसाम् || १६||

16

294

All of those infuriated nightwalkers then incessantly rained diverse weapons on that invincible Rama, who is handling a horrific bow. In that war Rama sportily discharged eagle-feathered arrows adorned in gold which are unstoppable and intolerable, and which in simile are the leads of Time-god.

With the arrows flung from the bow-bowstring-nimbus of Rama, he indeed shredded and scraped the horses hitched with golden harnesses, and the chariots to which they are yoked, and even their charioteers. Likewise, he even ripped off the elephants along with their riders, and the horses along with their cavaliers. And on eliminating infantrymen in that war Rama led them to the abode of Yama, the Time-god.

26

ततः सेनापतिः क्रुद्धो दूषणः शत्रुदूषणः |
जग्राह गिरिशृङ्गाभं परिघं रोमहर्षणम् ||१ ||

वेष्टितं काञ्चनैः पट्टैर्देवसैन्याभिमर्दनम् |
आयसैः शङ्कुभिस्तीक्ष्णैः कीर्णं परवसोक्षिताम् ||२ ||

वज्राशनिसमस्पर्शं परगोपुरदारणम् |
तं महोरगसङ्काशं प्रगृह्य परिघं रणे |
दूषणोऽभ्यपतद्रामं क्रूरकर्मा निशाचरः ||३ ||

तस्याभिपतमानस्य दूषणस्य स राघवः |
द्वाभ्यां शराभ्यां चिच्छेद सहस्ताभरणौ भुजौ || ४||

भ्रष्टस्तस्य महाकायः पपात रणमूर्धनि |
परिघश्छिन्नहस्तस्य शक्रध्वज इवाग्रतः || ५||

स कराभ्यां विकीर्णाभ्यां पपात भुवि दूषणः |
विषाणाभ्यां विशीर्णाभ्यां मनस्वीव महागजः || ६||

तैर्भिन्नवर्माभरणाश्छिन्नभिन्नशरासनाः |
निपेतुः शोणितादिग्धा धरण्यां रजनीचराः || ७||

ततस्तु तद्भीमबलं महाहवे
समीक्ष्य रामेण हतं बलीयसा |
रथेन रामं महता खरस्ततः
समाससादेन्द्र इवोद्यताशनिः || ८||

8

302

Rama eliminates fourteen thousand demons led by Duushana. Firstly, the forerunning demons are killed, next Duushana is routed, and left behind are only two, Khara and Trishira, the chiefs of that demonic force in Janasthaana.

 

इत्यार्षे श्री रामायणे अरण्यकाण्डे षष्ठ: भाग:

 

Araṇyakāṇḍa Part-5

Araṇyakāṇḍa Part-7

 

No comments:

Post a Comment