बालकाण्ड – Bālakāṇḍa (भाग - १ ;;; Part – 1)

स स्तोम्यः स हव्यः सत्यः सत्वा तुविकूर्मिः । एकश्चित्सन्नभिभूतिः ॥
sa stomyaḥ sa havyaḥ satyaḥ satvā tuvikūrmiḥ | ekaś cit sann abhibhūtiḥ ||

(Rig Veda 8.16.8)

He is to be praised, he is to be invoked, he is embodiment of TRUTH, powerful the doer of many deeds; he (BRAHMAN), being single, is the overcomer (of foes).

-----

बालकाण्ड – Bālakāṇḍa (भाग - १ ;;; Part – 1)

Sarga number as per Ramayana	Shlokas extracted	No. of shlokas	Cumulative number of shlokas in this Kanda
5	सर्वापूर्वमियं येषामासीत्कृत्स्ना वसुन्धरा | प्रजापतिमुपादाय नृपाणां जयशालिनाम् || १|| येषां स सगरो नाम सागरो येन खानितः | षष्टिः पुत्रसहस्राणि यं यान्तं पर्यवारयन् || २|| इक्ष्वाकूणामिदं तेषां राज्ञां वंशे महात्मनाम् | महदुत्पन्नमाख्यानं रामायणमिति श्रुतम् || ३|| तदिदं वर्तयिष्यामि सर्वं निखिलमादितः | धर्मकामार्थसहितं श्रोतव्यमनसूयया || ४|| कोसलो नाम मुदितः स्फीतो जनपदो महान् | निविष्टः सरयूतीरे प्रभूतधनधान्यवान् || ५|| अयोध्या नाम नगरी तत्रासील्लोकविश्रुता | मनुना मानवेन्द्रेण या पुरी निर्मिता स्वयम् || ६|| आयता दश च द्वे च योजनानि महापुरी | श्रीमती त्रीणि विस्तीर्णा सुविभक्तमहापथा || ७|| राजमार्गेण महता सुविभक्तेन शोभिता | मुक्तपुष्पावकीर्णेन जलसिक्तेन नित्यशः || ८|| तां तु राजा दशरथो महाराष्ट्रविवर्धनः | पुरीमावासयामास दिवि देवपतिर्यथा || ९|| कपाटतोरणवतीं सुविभक्तान्तरापणाम् | सर्वयन्त्रायुधवतीमुपेतां सर्वशिल्पिभिः || १०|| सूतमागधसम्बाधां श्रीमतीमतुलप्रभाम् | उच्चाट्टालध्वजवतीं शतघ्नीशतसङ्कुलाम् || ११|| वधूनाटकसङ्घैश्च संयुक्तां सर्वतः पुरीम् | उद्यानाम्रवणोपेतां महतीं सालमेखलाम् || १२|| दुर्गगम्भीरपरिघां दुर्गामन्यैर्दुरासदाम् | वाजिवारणसम्पूर्णां गोभिरुष्ट्रैः खरैस्तथा || १३|| सामन्तराजसङ्घैश्च बलिकर्मभिरावृताम् | नानादेशनिवासैश्च वणिग्भिरुपशोभिताम् || १४|| प्रसादै रत्नविकृतैः पर्वतैरुपशोभिताम् | कूटागारैश्च सम्पूर्णामिन्द्रस्येवामरावतीम् || १५|| चित्रामष्टापदाकारां वरनारीगणैर्युताम् | सर्वरत्नसमाकीर्णां विमानगृहशोभिताम् || १६|| गृहगाढामविच्छिद्रां समभूमौ निवेशिताम् | शालितण्डुलसम्पूर्णामिक्षुकाण्डरसोदकाम् || १७|| दुन्दुभीभिर्मृदङ्गैश्च वीणाभिः पणवैस्तथा | नादितां भृशमत्यर्थं पृथिव्यां तामनुत्तमाम् || १८|| विमानमिव सिद्धानां तपसाधिगतं दिवि | सुनिवेशितवेश्मान्तां नरोत्तमसमावृताम् || १९|| ये च बाणैर्न विध्यन्ति विविक्तमपरापरम् | शब्दवेध्यं च विततं लघुहस्ता विशारदाः || २०|| सिंहव्याघ्रवराहाणां मत्तानां नदतां वने | हन्तारो निशितैः शस्त्रैर्बलाद्बाहुबलैरपि || २१|| तादृशानां सहस्रैस्तामभिपूर्णां महारथैः | पुरीमावासयामास राजा दशरथस्तदा || २२|| तामग्निमद्भिर्गुणवद्भिरावृतां द्विजोत्तमैर्वेदषडङ्गपारगैः | सहस्रदैः सत्यरतैर्महात्मभिर् महर्षिकल्पैरृषिभिश्च केवलैः || २३||	23	23
Once upon a time, this entire earth belonged to those victorious kings starting from Prajapati (Manu). In the dynasty of Ikshvaku kings, this highly revered and reputed epic Ramayana has emanated. I wish to relate this Ramayana entirely and completely from the beginning, which is endowed with the values and means of Dharma, Artha and Kama... and this be listened without prejudice. A great kingdom, joyous, a vast well flourishing one and having strong army, named Kosala, is situated on the banks of river Sarayu. There was the famous capital city Ayodhya in that kingdom, which was built by Manu. That great city with well-devised highways is twelve yojanas in length and three yojanas in breadth. King Dasharatha was her king. That city Ayodhya, which accommodates variety of artists,  is an impassable one for trespassers, or for others invaders, owing to her impassable and profound moats, and she is abounding with horses, camels, likewise with cows and donkeys. Buildings are ornamentally studded with precious gems, and with such multi-storied sky scrapers she is adorned, and filled with them she is like Amaravati, the capital of Indra. She that Ayodhya is encompassed with Vedic scholars who always worship the ritual fire by enkindling the three kinds of ritual-fires continuously, virtuous Brahman scholars in Veda-s and their six ancillary subjects, and other great souls that are in similitude with great saints, and who are just like sages that are charitable donors, and that abide by the truth.
6	तेन सत्याभिसन्धेन त्रिवर्गमनुतिष्ठता | पालिता सा पुरी श्रेष्ठेन्द्रेण इवामरावती || १|| तस्मिन्पुरवरे हृष्टा धर्मात्मना बहु श्रुताः | नरास्तुष्टाधनैः स्वैः स्वैरलुब्धाः सत्यवादिनः || २|| नाल्पसंनिचयः कश्चिदासीत्तस्मिन्पुरोत्तमे | कुटुम्बी यो ह्यसिद्धार्थोऽगवाश्वधनधान्यवान् | सा योजने च द्वे भूयः सत्यनामा प्रकाशते || ३||	3	26
Dasharatha that truth-abiding king, who adheres to the three-fold virtues rules the vast of that kingdom from that best city Ayodhya. In that city Ayodhya all are virtuous ones, and scholars are variously learned ones, people are satisfied with their own riches, they have no greed, and they advocate truthfulness alone. The city is further fortified up to two more yojana-s outside city, true to its name (a+yodhya , an un-assailable one.)
7	अष्टौ बभूवुर्वीरस्य तस्यामात्या यशस्विनः | शुचयश्चानुरक्ताश्च राजकृत्येषु नित्यशः || १|| धृष्टिर्जयन्तो विजयः सिद्धार्थो अर्थसाधकः | अशोको मन्त्रपालश्च सुमन्त्रश्चाष्टमोऽभवत् || २|| ऋत्विजौ द्वावभिमतौ तस्यास्तामृषिसत्तमौ | वसिष्ठो वामदेवश्च मन्त्रिणश्च तथापरे || ३|| श्रीमन्तश्च महात्मानः शास्त्रज्ञा दृढविक्रमाः | कीर्तिमन्तः प्रणिहिता यथा वचनकारिणः || ४|| तेजःक्षमायशःप्राप्ताः स्मितपूर्वाभिभाषिणः | क्रोधात्कामार्थहेतोर्वा न ब्रूयुरनृतं वचः || ५|| तेषामविदितं किं चित्स्वेषु नास्ति परेषु वा | क्रियमाणं कृतं वापि चारेणापि चिकीर्षितम् || ६|| कुशला व्यवहारेषु सौहृदेषु परीक्षिताः | प्राप्तकालं यथा दण्डं धारयेयुः सुतेष्वपि || ७|| कोशसङ्ग्रहणे युक्ता बलस्य च परिग्रहे | अहितं चापि पुरुषं न विहिंस्युरदूषकम् || ८|| वीरांश्च नियतोत्साहा राज शास्त्रमनुष्ठिताः |	8	34
Eight ministers, ie., Dhristi, Jayantha, Vijaya, Suraashtra, Raashtravardhana, Akopa, Dharmapaala, and Sumantra, who are never speak untruthful words in anger or in greed or for monetary reasons and are clean at heart, are there to assist King Dasharatha. Two venerable saints of eminence, viz., Vashishta and Vamadeva, who authorities in Vedic rituals, apart from some more priests, used to provide spiritual/ritualistic advice to King Dasharatha. They are Suyajna, Jabaali, Kaashyapa, Gautama, Maarkandeya, Deerghaayu, and then Kaatyayana are the scholarly Brahmans, who are always the ancestral ritual scholars for Dasharatha’s family. The ministers of King Dasharatha are renowned by their expertise, and even in foreign countries they are famous for their intellectual determinations in all affairs.

 

इत्यार्षे श्री रामायणे बालकाण्डे प्रथम: भाग: 

Introduction to Bālakāṇḍa

Bālakāṇḍa – Part-2