किष्किन्धाकाण्ड - Kiṣkindhākāṇḍa (भाग - १९ ;;; Part – 19)

 

किष्किन्धाकाण्ड - Kiṣkindhākāṇḍa (भाग - १९ ;;; Part – 19)

Sarga number as per Ramayana	Shlokas extracted	No. of shlokas	Cumulative number of shlokas in this Kanda
64	आख्याता गृध्रराजेन समुत्पत्य प्लवङ्गमाः | सङ्गताः प्रीतिसंयुक्ता विनेदुः सिंहविक्रमाः || १|| सम्पातेर्वचनं श्रुत्वा हरयो रावणक्षयम् | हृष्टाः सागरमाजग्मुः सीतादर्शनकाङ्क्षिणः || २|| अभिक्रम्य तु तं देशं ददृशुर्भीमविक्रमाः | कृत्स्नं लोकस्य महतः प्रतिबिम्बमिव स्थितम् || ३|| दक्षिणस्य समुद्रस्य समासाद्योत्तरां दिशम् | संनिवेशं ततश्चक्रुः सहिता वानरोत्तमाः || ४|| सत्त्वैर्महद्भिर्विकृतैः क्रीडद्भिर्विविधैर्जले | व्यात्तास्यैः सुमहाकायैरूर्मिभिश्च समाकुलम् || ५|| प्रसुप्तमिव चान्यत्र क्रीडन्तमिव चान्यतः | क्व चित्पर्वतमात्रैश्च जलराशिभिरावृतम् || ६|| सङ्कुलं दानवेन्द्रैश्च पातालतलवासिभिः | रोमहर्षकरं दृष्ट्वा विषेदुः कपिकुञ्जराः || ७|| आकाशमिव दुष्पारं सागरं प्रेक्ष्य वानराः | विषेदुः सहसा सर्वे कथं कार्यमिति ब्रुवन् || ८|| विषण्णां वाहिनीं दृष्ट्वा सागरस्य निरीक्षणात् | आश्वासयामास हरीन्भयार्तान्हरिसत्तमः || ९|| न निषादेन नः कार्यं विषादो दोषवत्तरः | विषादो हन्ति पुरुषं बालं क्रुद्ध इवोरगः || १०|| विषादोऽयं प्रसहते विक्रमे पर्युपस्थिते | तेजसा तस्य हीनस्य पुरुषार्थो न सिध्यति || ११|| तस्यां रात्र्यां व्यतीतायामङ्गदो वानरैः सह | हरिवृद्धैः समागम्य पुनर्मन्त्रममन्त्रयत् || १२|| सा वानराणां ध्वजिनी परिवार्याङ्गदं बभौ | वासवं परिवार्येव मरुतां वाहिनी स्थिता || १३|| कोऽन्यस्तां वानरीं सेनां शक्तः स्तम्भयितुं भवेत् | अन्यत्र वालितनयादन्यत्र च हनूमतः || १४|| ततस्तान्हरिवृद्धांश्च तच्च सैन्यमरिन्दमः | अनुमान्याङ्गदः श्रीमान्वाक्यमर्थवदब्रवीत् || १५|| क इदानीं महातेजा लङ्घयिष्यति सागरम् | कः करिष्यति सुग्रीवं सत्यसन्धमरिन्दमम् || १६|| को वीरो योजनशतं लङ्घयेत प्लवङ्गमाः | इमांश्च यूथपान्सर्वान्मोचयेत्को महाभयात् || १७|| कस्य प्रसादाद्दारांश्च पुत्रांश्चैव गृहाणि च | इतो निवृत्ताः पश्येम सिद्धार्थाः सुखिनो वयम् || १८|| कस्य प्रसादाद्रामं च लक्ष्मणं च महाबलम् | अभिगच्छेम संहृष्टाः सुग्रीवं च महाबलम् || १९|| यदि कश्चित्समर्थो वः सागरप्लवने हरिः | स ददात्विह नः शीघ्रं पुण्यामभयदक्षिणाम् || २०|| अङ्गदस्य वचः श्रुत्वा न कश्चित्किं चिदब्रवीत् | स्तिमितेवाभवत्सर्वा सा तत्र हरिवाहिनी || २१|| पुनरेवाङ्गदः प्राह तान्हरीन्हरिसत्तमः | सर्वे बलवतां श्रेष्ठा भवन्तो दृढविक्रमाः || २२|| व्यपदेश्य कुले जाताः पूजिताश्चाप्यभीक्ष्णशः | न हि वो गमने सङ्गः कदा चिदपि कस्य चित् || २३|| ब्रुवध्वं यस्य या शक्तिर्गमने प्लवगर्षभाः || २४||	24	1669
Vanaras on arriving at seashore are perplexed to behold an unnavigable ocean. Angada noticing the perplexity of vanaras pacifies them and elicits information about each vanara's capability to jump over the ocean.
65	ततोऽङ्गदवचः श्रुत्वा सर्वे ते वानरोत्तमाः | स्वं स्वं गतौ समुत्साहमाहुस्तत्र यथाक्रमम् || १|| गजो गवाक्षो गवयः शरभो गन्धमादनः | मैन्दश्च द्विविदश्चैव सुषेणो जाम्बवांस्तथा || २|| आबभाषे गजस्तत्र प्लवेयं दशयोजनम् | गवाक्षो योजनान्याह गमिष्यामीति विंशतिम् || ३|| गवयो वानरस्तत्र वानरांस्तानुवाच ह | त्रिंशतं तु गमिष्यामि योजनानां प्लवङ्गमाः || ४|| शरभो वानरस्तत्र वानरांस्तानुवाच ह | चत्वारिंशद्गमिष्यामि योजनानां न संशयः || ५|| वानरांस्तु महातेजा अब्रवीद्गन्धमादनः | योजनानां गमिष्यामि पञ्चाशत्तु न संशयः || ६|| मैन्दस्तु वानरस्तत्र वानरांस्तानुवाच ह | योजनानां परं षष्टिमहं प्लवितुमुत्सहे || ७|| ततस्तत्र महातेजा द्विविदः प्रत्यभाषत | गमिष्यामि न सन्देहः सप्ततिं योजनान्यहम् || ८|| सुषेणस्तु हरिश्रेष्ठः प्रोक्तवान्कपिसत्तमान् | अशीतिं योजनानां तु प्लवेयं प्लवगर्षभाः || ९|| तेषां कथयतां तत्र सर्वांस्ताननुमान्य च | ततो वृद्धतमस्तेषां जाम्बवान्प्रत्यभाषत || १०|| पूर्वमस्माकमप्यासीत्कश्चिद्गतिपराक्रमः | ते वयं वयसः पारमनुप्राप्ताः स्म साम्प्रतम् || ११|| किं तु नैवं गते शक्यमिदं कार्यमुपेक्षितुम् | यदर्थं कपिराजश्च रामश्च कृतनिश्चयौ || १२|| साम्प्रतं कालभेदेन या गतिस्तां निबोधत | नवतिं योजनानां तु गमिष्यामि न संशयः || १३|| तांश्च सर्वान्हरिश्रेष्ठाञ्जाम्बवान्पुनरब्रवीत् | न खल्वेतावदेवासीद्गमने मे पराक्रमः || १४|| मया महाबलैश्चैव यज्ञे विष्णुः सनातनः | प्रदक्षिणीकृतः पूर्वं क्रममाणस्त्रिविक्रमः || १५|| स इदानीमहं वृद्धः प्लवने मन्दविक्रमः | यौवने च तदासीन्मे बलमप्रतिमं परैः || १६|| सम्प्रत्येतावतीं शक्तिं गमने तर्कयाम्यहम् | नैतावता च संसिद्धिः कार्यस्यास्य भविष्यति || १७|| अथोत्तरमुदारार्थमब्रवीदङ्गदस्तदा | अनुमान्य महाप्राज्ञो जाम्बवन्तं महाकपिम् || १८|| अहमेतद्गमिष्यामि योजनानां शतं महत् | निवर्तने तु मे शक्तिः स्यान्न वेति न निश्चितम् || १९|| तमुवाच हरिश्रेष्ठो जाम्बवान्वाक्यकोविदः | ज्ञायते गमने शक्तिस्तव हर्यृक्षसत्तम || २०|| कामं शतसहस्रं वा न ह्येष विधिरुच्यते | योजनानां भवाञ्शक्तो गन्तुं प्रतिनिवर्तितुम् || २१|| न हि प्रेषयिता तत स्वामी प्रेष्यः कथं चन | भवतायं जनः सर्वः प्रेष्यः प्लवगसत्तम || २२|| भवान्कलत्रमस्माकं स्वामिभावे व्यवस्थितः | स्वामी कलत्रं सैन्यस्य गतिरेषा परन्तप || २३|| तस्मात्कलत्रवत्तात प्रतिपाल्यः सदा भवान् | अपि चैतस्य कार्यस्य भवान्मूलमरिन्दम || २४|| मूलमर्थस्य संरक्ष्यमेष कार्यविदां नयः | मूले हि सति सिध्यन्ति गुणाः पुष्पफलादयः || २५|| तद्भवानस्या कार्यस्य साधने सत्यविक्रमः | बुद्धिविक्रमसम्पन्नो हेतुरत्र परन्तपः || २६|| गुरुश्च गुरुपुत्रश्च त्वं हि नः कपिसत्तम | भवन्तमाश्रित्य वयं समर्था ह्यर्थसाधने || २७|| उक्तवाक्यं महाप्राज्ञं जाम्बवन्तं महाकपिः | प्रत्युवाचोत्तरं वाक्यं वालिसूनुरथाङ्गदः || २८|| यदि नाहं गमिष्यामि नान्यो वानरपुङ्गवः | पुनः खल्विदमस्माभिः कार्यं प्रायोपवेशनम् || २९|| न ह्यकृत्वा हरिपतेः सन्देशं तस्य धीमतः | तत्रापि गत्वा प्राणानां पश्यामि परिरक्षणम् || ३०|| स हि प्रसादे चात्यर्थं कोपे च हरिरीश्वरः | अतीत्य तस्य सन्देशं विनाशो गमने भवेत् || ३१|| तद्यथा ह्यस्य कार्यस्य न भवत्यन्यथा गतिः | तद्भवानेव दृष्टार्थः सञ्चिन्तयितुमर्हति || ३२|| सोऽङ्गदेन तदा वीरः प्रत्युक्तः प्लवगर्षभः | जाम्बवानुत्तरं वाक्यं प्रोवाचेदं ततोऽङ्गदम् || ३३|| अस्य ते वीर कार्यस्य न किं चित्परिहीयते | एष सञ्चोदयाम्येनं यः कार्यं साधयिष्यति || ३४|| ततः प्रतीतं प्लवतां वरिष्ठम् एकान्तमाश्रित्य सुखोपविष्टम् | सञ्चोदयामास हरिप्रवीरो हरिप्रवीरं हनुमन्तमेव || ३५||	35	1704
Every important vanara gives his capability, but which is just lesser than the required capacity to jump 100 Yojanas . Though Angada is capable to jump that much distance, being the prince, he is not allowed for the task by Jambavan. Jambavan is aware of Shri Hanuman’s capacity and thus asks him to undertake the task of leaping the ocean.

इत्यार्षे श्री रामायणे किष्किन्धाकाण्डे एकोनविंश: भाग:

 

Kiṣkindhākāṇḍa Part-18

Kiṣkindhākāṇḍa Part-20