सुन्दरकाण्ड - Sundarakāṇḍa (भाग - १९ ;;; Part – 19)

 

सुन्दरकाण्ड - Sundarakāṇḍa (भाग - १९ ;;; Part – 19)

 

Sarga number as per Ramayana	Shlokas extracted	No. of shlokas	Cumulative number of shlokas in this Kanda
58 (Part – 1)	ततस्तस्य गिरेः शृङ्गे महेन्द्रस्य महाबलाः | हनुमत्प्रमुखाः प्रीतिं हरयो जग्मुरुत्तमाम् || १|| तं ततः प्रतिसंहृष्टः प्रीतिमन्तं महाकपिम् | जाम्बवान्कार्यवृत्तान्तमपृच्छदनिलात्मजम् || २|| कथं दृष्टा त्वया देवी कथं वा तत्र वर्तते | तस्यां वा स कथं वृत्तः क्रूरकर्मा दशाननः || ३|| तत्त्वतः सर्वमेतन्नः प्रब्रूहि त्वं महाकपे | श्रुतार्थाश्चिन्तयिष्यामो भूयः कार्यविनिश्चयम् || ४|| यश्चार्थस्तत्र वक्तव्यो गतैरस्माभिरात्मवान् | रक्षितव्यं च यत्तत्र तद्भवान्व्याकरोतु नः || ५|| स नियुक्तस्ततस्तेन सम्प्रहृष्टतनूरुहः | नमस्यञ्शिरसा देव्यै सीतायै प्रत्यभाषत || ६|| प्रत्यक्षमेव भवतां महेन्द्राग्रात्खमाप्लुतः | उदधेर्दक्षिणं पारं काङ्क्षमाणः समाहितः || ७|| गच्छतश्च हि मे घोरं विघ्नरूपमिवाभवत् | काञ्चनं शिखरं दिव्यं पश्यामि सुमनोहरम् || ८|| अस्तं दिनकरे याते रक्षसां निलयं पुरीम् | प्रविष्टोऽहमविज्ञातो रक्षोभिर्भीमविक्रमैः || ९|| तत्राहं सर्वरात्रं तु विचिन्वञ्जनकात्मजाम् | रावणान्तःपुरगतो न चापश्यं सुमध्यमाम् || १०|| ततः सीतामपश्यंस्तु रावणस्य निवेशने | शोकसागरमासाद्य न पारमुपलक्षये || ११|| शोचता च मया दृष्टं प्राकारेण समावृतम् | काञ्चनेन विकृष्टेन गृहोपवनमुत्तमम् || स प्राकारमवप्लुत्य पश्यामि बहुपादपम् || १२|| अशोकवनिकामध्ये शिंशपापादपो महान् | तमारुह्य च पश्यामि काञ्चनं कदली वनम् || १३|| अदूराच्छिंशपावृक्षात्पश्यामि वनवर्णिनीम् | श्यामां कमलपत्राक्षीमुपवासकृशाननाम् || १४|| राक्षसीभिर्विरूपाभिः क्रूराभिरभिसंवृताम् | मांसशोणितभक्ष्याभिर्व्याघ्रीभिर्हरिणीं यथा || १५|| तां दृष्ट्वा तादृशीं नारीं रामपत्नीमनिन्दिताम् | तत्रैव शिंशपावृक्षे पश्यन्नहमवस्थितः || १६|| ततो हलहलाशब्दं काञ्चीनूपुरमिश्रितम् | शृणोम्यधिकगम्भीरं रावणस्य निवेशने || १७|| ततोऽहं परमोद्विग्नः स्वरूपं प्रत्यसंहरम् | अहं च शिंशपावृक्षे पक्षीव गहने स्थितः || १८|| ततो रावणदाराश्च रावणश्च महाबलः | तं देशं समनुप्राप्ता यत्र सीताभवत्स्थिता || १९|| तं दृष्ट्वाथ वरारोहा सीता रक्षोगणेश्वरम् | सङ्कुच्योरू स्तनौ पीनौ बाहुभ्यां परिरभ्य च || २०|| तामुवाच दशग्रीवः सीतां परमदुःखिताम् | अवाक्षिराः प्रपतितो बहु मन्यस्व माम् इति || २१|| यदि चेत्त्वं तु मां दर्पान्नाभिनन्दसि गर्विते | द्विमासानन्तरं सीते पास्यामि रुधिरं तव || २२|| एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य रावणस्य दुरात्मनः | उवाच परमक्रुद्धा सीता वचनमुत्तमम् || २३|| राक्षसाधम रामस्य भार्याममिततेजसः | इक्ष्वाकुकुलनाथस्य स्नुषां दशरथस्य च | अवाच्यं वदतो जिह्वा कथं न पतिता तव || २४|| किंस्विद्वीर्यं तवानार्य यो मां भर्तुरसंनिधौ | अपहृत्यागतः पाप तेनादृष्टो महात्मना || २५|| न त्वं रामस्य सदृशो दास्येऽप्यस्या न युज्यसे | यज्ञीयः सत्यवाक्चैव रणश्लाघी च राघवः || २६|| जानक्या परुषं वाक्यमेवमुक्तो दशाननः | जज्वाल सहसा कोपाच्चितास्थ इव पावकः || २७|| विवृत्य नयने क्रूरे मुष्टिमुद्यम्य दक्षिणम् | मैथिलीं हन्तुमारब्धः स्त्रीभिर्हाहाकृतं तदा || २८|| स्त्रीणां मध्यात्समुत्पत्य तस्य भार्या दुरात्मनः | वरा मन्दोदरी नाम तया स प्रतिषेधितः || २९|| उक्तश्च मधुरां वाणीं तया स मदनार्दितः | सीतया तव किं कार्यं महेन्द्रसमविक्रम | मया सह रमस्वाद्य मद्विशिष्टा न जानकी || ३०|| देवगन्धर्वकन्याभिर्यक्षकन्याभिरेव च | सार्धं प्रभो रमस्वेह सीतया किं करिष्यसि || ३१|| ततस्ताभिः समेताभिर्नारीभिः स महाबलः | उत्थाप्य सहसा नीतो भवनं स्वं निशाचरः || ३२|| याते तस्मिन्दशग्रीवे राक्षस्यो विकृताननाः | सीतां निर्भर्त्सयामासुर्वाक्यैः क्रूरैः सुदारुणैः || ३३|| तृणवद्भाषितं तासां गणयामास जानकी | तर्जितं च तदा तासां सीतां प्राप्य निरर्थकम् || ३४|| वृथागर्जितनिश्चेष्टा राक्षस्यः पिशिताशनाः | रावणाय शशंसुस्ताः सीताव्यवसितं महत् || ३५|| ततस्ताः सहिताः सर्वा विहताशा निरुद्यमाः | परिक्षिप्य समन्तात्तां निद्रावशमुपागताः || ३६|| तासु चैव प्रसुप्तासु सीता भर्तृहिते रता | विलप्य करुणं दीना प्रशुशोच सुदुःखिता || ३७|| तां चाहं तादृशीं दृष्ट्वा सीताया दारुणां दशाम् | चिन्तयामास विश्रान्तो न च मे निर्वृतं मनः || ३८|| सम्भाषणार्थे च मया जानक्याश्चिन्तितो विधिः | इक्ष्वाकुकुलवंशस्तु ततो मम पुरस्कृतः || ३९|| श्रुत्वा तु गदितां वाचं राजर्षिगणपूजिताम् | प्रत्यभाषत मां देवी बाष्पैः पिहितलोचना || ४०|| कस्त्वं केन कथं चेह प्राप्तो वानरपुङ्गव | का च रामेण ते प्रीतिस्तन्मे शंसितुमर्हसि || ४१|| तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा अहमप्यब्रुवं वचः | देवि रामस्य भर्तुस्ते सहायो भीमविक्रमः | सुग्रीवो नाम विक्रान्तो वानरेन्दो महाबलः || ४२|| तस्य मां विद्धि भृत्यं त्वं हनूमन्तमिहागतम् | भर्त्राहं प्रहितस्तुभ्यं रामेणाक्लिष्टकर्मणा || ४३|| इदं च पुरुषव्याघ्रः श्रीमान्दाशरथिः स्वयम् | अङ्गुलीयमभिज्ञानमदात्तुभ्यं यशस्विनि || ४४|| तदिच्छामि त्वयाज्ञप्तं देवि किं करवाण्यहम् | रामलक्ष्मणयोः पार्श्वं नयामि त्वां किमुत्तरम् || ४५|| एतच्छ्रुत्वा विदित्वा च सीता जनकनन्दिनी | आह रावणमुत्साद्य राघवो मां नयत्विति || ४६|| प्रणम्य शिरसा देवीमहमार्यामनिन्दिताम् | राघवस्य मनोह्लादमभिज्ञानमयाचिषम् || ४७|| एवमुक्ता वरारोहा मणिप्रवरमुत्तमम् | प्रायच्छत्परमोद्विग्ना वाचा मां सन्दिदेश ह || ४८|| ततस्तस्यै प्रणम्याहं राजपुत्र्यै समाहितः | प्रदक्षिणं परिक्राममिहाभ्युद्गतमानसः || ४९|| उत्तरं पुनरेवाह निश्चित्य मनसा तदा | हनूमन्मम वृत्तान्तं वक्तुमर्हसि राघवे || ५०|| यथा श्रुत्वैव नचिरात्तावुभौ रामलक्ष्मणौ | सुग्रीवसहितौ वीरावुपेयातां तथा कुरु || ५१|| यद्यन्यथा भवेदेतद्द्वौ मासौ जीवितं मम | न मां द्रक्ष्यति काकुत्स्थो म्रिये साहमनाथवत् || ५२|| तच्छ्रुत्वा करुणं वाक्यं क्रोधो माम् अभ्यवर्तत | उत्तरं च मया दृष्टं कार्यशेषमनन्तरम् || ५३|| ततोऽवर्धत मे कायस्तदा पर्वतसंनिभः | युद्धकाङ्क्षी वनं तच्च विनाशयितुमारभे || ५४|| तद्भग्नं वनषण्डं तु भ्रान्तत्रस्तमृगद्विजम् | प्रतिबुद्धा निरीक्षन्ते राक्षस्यो विकृताननाः || ५५|| मां च दृष्ट्वा वने तस्मिन्समागम्य ततस्ततः | ताः समभ्यागताः क्षिप्रं रावणायाचचक्षिरे || ५६|| राजन्वनमिदं दुर्गं तव भग्नं दुरात्मना | वानरेण ह्यविज्ञाय तव वीर्यं महाबल || ५७|| दुर्बुद्धेस्तस्य राजेन्द्र तव विप्रियकारिणः | वधमाज्ञापय क्षिप्रं यथासौ विलयं व्रजेत् || ५८|| तच्छ्रुत्वा राक्षसेन्द्रेण विसृष्टा भृशदुर्जयाः | राक्षसाः किङ्करा नाम रावणस्य मनोऽनुगाः || ५९|| तेषामशीतिसाहस्रं शूलमुद्गरपाणिनाम् | मया तस्मिन्वनोद्देशे परिघेण निषूदितम् || ६०|| तेषां तु हतशेषा ये ते गता लघुविक्रमाः | निहतं च मया सैन्यं रावणायाचचक्षिरे || ६१|| ततो मे बुद्धिरुत्पन्ना चैत्यप्रासादमाक्रमम् || ६२|| तत्रस्थान्राक्षसान्हत्वा शतं स्तम्भेन वै पुनः | ललाम भूतो लङ्काया मया विध्वंसितो रुषा || ६३||	63	1407
Shri Hanuman narrates all the events occurred during his journey to Lanka, ie., ·       His search in Lanka for Seeta ·       His finding Seeta in Ashoka Garden in Lanka ·       The heated debate between Ravana and Seeta ·       His approaching Seeta and convincing her ·       The destruction of Ashoka Garden and eliminating 80,000 demons and demolition of beautiful mansion in Ashoka Garden and killing of the guards   ……  contd..

इत्यार्षे श्री रामायणे सुन्दरकाण्डे एकोनविंश: भाग:

 

Sundarakāṇḍa Part-18

Sundarakāṇḍa Part-20