सुन्दरकाण्ड - Sundarakāṇḍa (भाग - ८ ;;; Part – 8)

 

सुन्दरकाण्ड - Sundarakāṇḍa (भाग - ८ ;;; Part – 8)

Sarga number as per Ramayana	Shlokas extracted	No. of shlokas	Cumulative number of shlokas in this Kanda
16	प्रशस्य तु प्रशस्तव्यां सीतां तां हरिपुङ्गवः | गुणाभिरामं रामं च पुनश्चिन्तापरोऽभवत् || १|| स मुहूर्तमिव ध्यात्वा बाष्पपर्याकुलेक्षणः | सीतामाश्रित्य तेजस्वी हनुमान्विललाप ह || २|| मान्या गुरुविनीतस्य लक्ष्मणस्य गुरुप्रिया | यदि सीतापि दुःखार्ता कालो हि दुरतिक्रमः || ३|| रामस्य व्यवसायज्ञा लक्ष्मणस्य च धीमतः | नात्यर्थं क्षुभ्यते देवी गङ्गेव जलदागमे || ४|| तुल्यशीलवयोवृत्तां तुल्याभिजनलक्षणाम् | राघवोऽर्हति वैदेहीं तं चेयमसितेक्षणा || ५|| तां दृष्ट्वा नवहेमाभां लोककान्तामिव श्रियम् | जगाम मनसा रामं वचनं चेदमब्रवीत् || ६|| अस्या हेतोर्विशालाक्ष्या हतो वाली महाबलः | रावणप्रतिमो वीर्ये कबन्धश्च निपातितः || ७|| विराधश्च हतः सङ्ख्ये राक्षसो भीमविक्रमः | वने रामेण विक्रम्य महेन्द्रेणेव शम्बरः || ८|| चतुर्दशसहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम् | निहतानि जनस्थाने शरैरग्निशिखोपमैः || ९|| खरश्च निहतः सङ्ख्ये त्रिशिराश्च निपातितः | दूषणश्च महातेजा रामेण विदितात्मना || १०|| ऐश्वर्यं वानराणां च दुर्लभं वालिपालितम् | अस्या निमित्ते सुग्रीवः प्राप्तवाँल्लोकसत्कृतम् || ११|| सागरश्च मया क्रान्तः श्रीमान्नदनदीपतिः | अस्या हेतोर्विशालाक्ष्याः पुरी चेयं निरीक्षिता || १२|| यदि रामः समुद्रान्तां मेदिनीं परिवर्तयेत् | अस्याः कृते जगच्चापि युक्तमित्येव मे मतिः || १३|| राज्यं वा त्रिषु लोकेषु सीता वा जनकात्मजा | त्रैलोक्यराज्यं सकलं सीताया नाप्नुयात्कलाम् || १४|| इयं सा धर्मशीलस्य मैथिलस्य महात्मनः | सुता जनकराजस्य सीता भर्तृदृढव्रता || १५|| उत्थिता मेदिनीं भित्त्वा क्षेत्रे हलमुखक्षते | पद्मरेणुनिभैः कीर्णा शुभैः केदारपांसुभिः || १६|| विक्रान्तस्यार्यशीलस्य संयुगेष्वनिवर्तिनः | स्नुषा दशरथस्यैषा ज्येष्ठा राज्ञो यशस्विनी || १७|| धर्मज्ञस्य कृतज्ञस्य रामस्य विदितात्मनः | इयं सा दयिता भार्या राक्षसी वशमागता || १८|| सर्वान्भोगान्परित्यज्य भर्तृस्नेहबलात्कृता | अचिन्तयित्वा दुःखानि प्रविष्टा निर्जनं वनम् || १९|| सन्तुष्टा फलमूलेन भर्तृशुश्रूषणे रता | या परां भजते प्रीतिं वनेऽपि भवने यथा || २०|| सेयं कनकवर्णाङ्गी नित्यं सुस्मितभाषिणी | सहते यातनामेतामनर्थानामभागिनी || २१|| इमां तु शीलसम्पन्नां द्रष्टुमिच्छति राघवः | रावणेन प्रमथितां प्रपामिव पिपासितः || २२|| अस्या नूनं पुनर्लाभाद्राघवः प्रीतिमेष्यति | राजा राज्यपरिभ्रष्टः पुनः प्राप्येव मेदिनीम् || २३|| कामभोगैः परित्यक्ता हीना बन्धुजनेन च | धारयत्यात्मनो देहं तत्समागमकाङ्क्षिणी || २४|| नैषा पश्यति राक्षस्यो नेमान्पुष्पफलद्रुमान् | एकस्थहृदया नूनं राममेवानुपश्यति || २५|| भर्ता नाम परं नार्या भूषणं भूषणादपि | एषा हि रहिता तेन शोभनार्हा न शोभते || २६|| दुष्करं कुरुते रामो हीनो यदनया प्रभुः | धारयत्यात्मनो देहं न दुःखेनावसीदति || २७|| इमामसितकेशान्तां शतपत्रनिभेक्षणाम् | सुखार्हां दुःखितां दृष्ट्वा ममापि व्यथितं मनः || २८|| क्षितिक्षमा पुष्करसंनिभाक्षी या रक्षिता राघवलक्ष्मणाभ्याम् | सा राक्षसीभिर्विकृतेक्षणाभिः संरक्ष्यते सम्प्रति वृक्षमूले || २९|| हिमहतनलिनीव नष्टशोभा व्यसनपरम्परया निपीड्यमाना | सहचररहितेव चक्रवाकी जनकसुता कृपणां दशां प्रपन्ना || ३०|| अस्या हि पुष्पावनताग्रशाखाः शोकं दृढं वै जनयत्यशोकाः | हिमव्यपायेन च मन्दरश्मिर् अभ्युत्थितो नैकसहस्ररश्मिः || ३१|| इत्येवमर्थं कपिरन्ववेक्ष्य सीतेयमित्येव निविष्टबुद्धिः | संश्रित्य तस्मिन्निषसाद वृक्षे बली हरीणामृषभस्तरस्वी || ३२||	32	704
Shri Hanuman is grief-stricken upon finding the pitiable state of Seetha in that garden being guarded by women demons.
18	तथा विप्रेक्षमाणस्य वनं पुष्पितपादपम् | विचिन्वतश्च वैदेहीं किं चिच्छेषा निशाभवत् || १|| षडङ्गवेदविदुषां क्रतुप्रवरयाजिनाम् | शुश्राव ब्रह्मघोषांश्च विरात्रे ब्रह्मरक्षसाम् || २|| अथ मङ्गलवादित्रैः शब्दैः श्रोत्रमनोहरैः | प्राबोध्यत महाबाहुर्दशग्रीवो महाबलः || ३|| विबुध्य तु यथाकालं राक्षसेन्द्रः प्रतावपान् | स्रस्तमाल्याम्बरधरो वैदेहीम् अन्वचिन्तयत् || ४|| भृशं नियुक्तस्तस्यां च मदनेन मदोत्कटः | न स तं राक्षसः कामं शशाकात्मनि गूहितुम् || ५|| स सर्वाभरणैर्युक्तो बिभ्रच्छ्रियमनुत्तमाम् | तां नगैर्विविधैर्जुष्टां सर्वपुष्पफलोपगैः || ६|| वृतां पुष्करिणीभिश्च नानापुष्पोपशोभिताम् | सदामदैश्च विहगैर्विचित्रां परमाद्भुताम् || ७|| ईहामृगैश्च विविधैश्वृतां दृष्टिमनोहरैः | वीथीः सम्प्रेक्षमाणश्च मणिकाञ्चनतोरणाः || ८|| नानामृगगणाकीर्णां फलैः प्रपतितैर्वृताम् | अशोकवनिकामेव प्राविशत्सन्ततद्रुमाम् || ९|| अङ्गनाशतमात्रं तु तं व्रजन्तमनुव्रजत् | महेन्द्रमिव पौलस्त्यं देवगन्धर्वयोषितः || १०|| दीपिकाः काञ्चनीः काश्चिज्जगृहुस्तत्र योषितः | बालव्यजनहस्ताश्च तालवृन्तानि चापराः || ११|| काञ्चनैरपि भृङ्गारैर्जह्रुः सलिलमग्रतः | मण्डलाग्रानसींश्चैव गृह्यान्याः पृष्ठतो ययुः || १२|| का चिद्रत्नमयीं पात्रीं पूर्णां पानस्य भामिनी | दक्षिणा दक्षिणेनैव तदा जग्राह पाणिना || १३|| राजहंसप्रतीकाशं छत्रं पूर्णशशिप्रभम् | सौवर्णदण्डमपरा गृहीत्वा पृष्ठतो ययौ || १४|| निद्रामदपरीताक्ष्यो रावणस्योत्तमस्त्रियः | अनुजग्मुः पतिं वीरं घनं विद्युल्लता इव || १५|| ततः काञ्चीनिनादं च नूपुराणां च निःस्वनम् | शुश्राव परमस्त्रीणां स कपिर्मारुतात्मजः || १६|| तं चाप्रतिमकर्माणमचिन्त्यबलपौरुषम् | द्वारदेशमनुप्राप्तं ददर्श हनुमान्कपिः || १७|| दीपिकाभिरनेकाभिः समन्तादवभासितम् | गन्धतैलावसिक्ताभिर्ध्रियमाणाभिरग्रतः || १८|| कामदर्पमदैर्युक्तं जिह्मताम्रायतेक्षणम् | समक्षमिव कन्दर्पमपविद्ध शरासनम् || १९|| मथितामृतफेनाभमरजो वस्त्रमुत्तमम् | सलीलमनुकर्षन्तं विमुक्तं सक्तमङ्गदे || २०|| तं पत्रविटपे लीनः पत्रपुष्पघनावृतः | समीपमुपसङ्क्रान्तं निध्यातुमुपचक्रमे || २१|| अवेक्षमाणश्च ततो ददर्श कपिकुञ्जरः | रूपयौवनसम्पन्ना रावणस्य वरस्त्रियः || २२|| ताभिः परिवृतो राजा सुरूपाभिर्महायशाः | तन्मृगद्विजसङ्घुष्टं प्रविष्टः प्रमदावनम् || २३|| क्षीबो विचित्राभरणः शङ्कुकर्णो महाबलः | तेन विश्रवसः पुत्रः स दृष्टो राक्षसाधिपः || २४|| वृतः परमनारीभिस्ताराभिरिव चन्द्रमाः | तं ददर्श महातेजास्तेजोवन्तं महाकपिः || २५|| रावणोऽयं महाबाहुरिति सञ्चिन्त्य वानरः | अवप्लुतो महातेजा हनूमान्मारुतात्मजः || २६|| स तथाप्युग्रतेजाः सन्निर्धूतस्तस्य तेजसा | पत्रगुह्यान्तरे सक्तो हनूमान्संवृतोऽभवत् || २७|| स तामसितकेशान्तां सुश्रोणीं संहतस्तनीम् | दिदृक्षुरसितापाङ्गीमुपावर्तत रावणः || २८||	28	732
The night time is almost completed and in the early hours, Shri Hanuman heard the recitation of Vedic mantras.  Ravana gets up in that time and remembers Sita and proceeds towards Ashoka Garden.  Shri Hanuman sees Ravana entering Ashoka Garden with a retinue of his wives following him.

इत्यार्षे श्री रामायणे सुन्दरकाण्डे अष्टम: भाग:

 

Sundarakāṇḍa Part-7

Sundarakāṇḍa Part-9