सुन्दरकाण्ड - Sundarakāṇḍa (भाग - ९ ;;; Part – 9)

 

सुन्दरकाण्ड - Sundarakāṇḍa (भाग - ९ ;;; Part – 9)

Sarga number as per Ramayana	Shlokas extracted	No. of shlokas	Cumulative number of shlokas in this Kanda
19	तस्मिन्नेव ततः काले राजपुत्री त्वनिन्दिता | रूपयौवनसम्पन्नं भूषणोत्तमभूषितम् || १|| ततो दृष्ट्वैव वैदेही रावणं राक्षसाधिपम् | प्रावेपत वरारोहा प्रवाते कदली यथा || २|| ऊरुभ्यामुदरं छाद्य बाहुभ्यां च पयोधरौ | उपविष्टा विशालाक्षी रुदन्ती वरवर्णिनी || ३|| दशग्रीवस्तु वैदेहीं रक्षितां राक्षसीगणैः | ददर्श दीनां दुःखार्तं नावं सन्नामिवार्णवे || ४|| असंवृतायामासीनां धरण्यां संशितव्रताम् | छिन्नां प्रपतितां भूमौ शाखामिव वनस्पतेः | मलमण्डनदिग्धाङ्गीं मण्डनार्हाममण्डिताम् || ५|| समीपं राजसिंहस्य रामस्य विदितात्मनः | सङ्कल्पहयसंयुक्तैर्यान्तीमिव मनोरथैः || ६|| शुष्यन्तीं रुदतीमेकां ध्यानशोकपरायणाम् | दुःखस्यान्तमपश्यन्तीं रामां राममनुव्रताम् || ७|| वेष्टमानामथाविष्टां पन्नगेन्द्रवधूम् इव | धूप्यमानां ग्रहेणेव रोहिणीं धूमकेतुना || ८|| वृत्तशीले कुले जातामाचारवति धार्मिके | पुनः संस्कारमापन्नां जातमिव च दुष्कुले || ९|| सन्नामिव महाकीर्तिं श्रद्धामिव विमानिताम् | प्रज्ञामिव परिक्षीणामाशां प्रतिहताम् इव || १०|| आयतीमिव विध्वस्तामाज्ञां प्रतिहताम् इव | दीप्तामिव दिशं काले पूजामपहृताम् इव || ११|| पद्मिनीमिव विध्वस्तां हतशूरां चमूम् इव | प्रभामिव तपोध्वस्तामुपक्षीणामिवापगाम् || १२|| वेदीमिव परामृष्टां शान्तामग्निशिखाम् इव | पौर्णमासीमिव निशां राहुग्रस्तेन्दुमण्डलाम् || १३|| उत्कृष्टपर्णकमलां वित्रासितविहङ्गमाम् | हस्तिहस्तपरामृष्टामाकुलां पद्मिनीम् इव || १४|| पतिशोकातुरां शुष्कां नदीं विस्राविताम् इव | परया मृजया हीनां कृष्णपक्षे निशाम् इव || १५|| सुकुमारीं सुजाताङ्गीं रत्नगर्भगृहोचिताम् | तप्यमानामिवोष्णेन मृणालीमचिरोद्धृताम् || १६|| गृहीतामालितां स्तम्भे यूथपेन विनाकृताम् | निःश्वसन्तीं सुदुःखार्तां गजराजवधूम् इव || १७|| एकया दीर्घया वेण्या शोभमानामयत्नतः | नीलया नीरदापाये वनराज्या महीम् इव || १८|| उपवासेन शोकेन ध्यानेन च भयेन च | परिक्षीणां कृशां दीनामल्पाहारां तपोधनाम् || १९|| आयाचमानां दुःखार्तां प्राञ्जलिं देवताम् इव | भावेन रघुमुख्यस्य दशग्रीवपराभवम् || २०|| समीक्षमाणां रुदतीमनिन्दितां सुपक्ष्मताम्रायतशुक्ललोचनाम् | अनुव्रतां राममतीव मैथिलीं प्रलोभयामास वधाय रावणः || २१||	21	753
Ravana reaches Ashoka Garden, stands before Seeta and observes her.
20	स तां परिवृतां दीनां निरानन्दां तपस्विनीम् | साकारैर्मधुरैर्वाक्यैर्न्यदर्शयत रावणः || १|| मां दृष्ट्वा नागनासोरुगूहमाना स्तनोदरम् | अदर्शनमिवात्मानं भयान्नेतुं त्वमिच्छसि || २|| कामये त्वां विशालाक्षि बहुमन्यस्व मां प्रिये | सर्वाङ्गगुणसम्पन्ने सर्वलोकमनोहरे || ३|| नेह के चिन्मनुष्या वा राक्षसाः कामरूपिणः | व्यपसर्पतु ते सीते भयं मत्तः समुत्थितम् || ४|| स्वधर्मे रक्षसां भीरु सर्वथैष न संशयः | गमनं वा परस्त्रीणां हरणं सम्प्रमथ्य वा || ५|| एवं चैतदकामां च न त्वां स्प्रक्ष्यामि मैथिलि | कामं कामः शरीरे मे यथाकामं प्रवर्तताम् || ६|| देवि नेह भयं कार्यं मयि विश्वसिहि प्रिये | प्रणयस्व च तत्त्वेन मैवं भूः शोकलालसा || ७|| एकवेणी धराशय्या ध्यानं मलिनमम्बरम् | अस्थानेऽप्युपवासश्च नैतान्यौपयिकानि ते || ८|| विचित्राणि च माल्यानि चन्दनान्यगरूणि च | विविधानि च वासांसि दिव्यान्याभरणानि च || ९|| महार्हाणि च पानानि यानानि शयनानि च | गीतं नृत्तं च वाद्यं च लभ मां प्राप्य मैथिलि || १०|| स्त्रीरत्नमसि मैवं भूः कुरु गात्रेषु भूषणम् | मां प्राप्य तु कथं हि स्यास्त्वमनर्हा सुविग्रहे || ११|| इदं ते चारुसञ्जातं यौवनं व्यतिवर्तते | यदतीतं पुनर्नैति स्रोतः शीघ्रमपाम् इव || १२|| त्वां कृत्वोपरतो मन्ये रूपकर्ता स विश्वकृत् | न हि रूपोपमा त्वन्या तवास्ति शुभदर्शने || १३|| त्वां समासाद्य वैदेहि रूपयौवनशालिनीम् | कः पुमानतिवर्तेत साक्षादपि पितामहः || १४|| यद्यत्पश्यामि ते गात्रं शीतांशुसदृशानने | तस्मिंस्तस्मिन्पृथुश्रोणि चक्षुर्मम निबध्यते || १५|| भव मैथिलि भार्या मे मोहमेनं विसर्जय | बह्वीनामुत्तमस्त्रीणां ममाग्रमहिषी भव || १६|| लोकेभ्यो यानि रत्नानि सम्प्रमथ्याहृतानि मे | तानि ते भीरु सर्वाणि राज्यं चैतदहं च ते || १७|| विजित्य पृथिवीं सर्वां नानानगरमालिनीम् | जनकाय प्रदास्यामि तव हेतोर्विलासिनि || १८|| नेह पश्यामि लोकेऽन्यं यो मे प्रतिबलो भवेत् | पश्य मे सुमहद्वीर्यमप्रतिद्वन्द्वमाहवे || १९|| असकृत्संयुगे भग्ना मया विमृदितध्वजाः | अशक्ताः प्रत्यनीकेषु स्थातुं मम सुरासुराः || २०|| इच्छ मां क्रियताम् अद्य प्रतिकर्म तवोत्तमम् | सप्रभाण्यवसज्जन्तां तवाङ्गे भूषणानि च | साधु पश्यामि ते रूपं संयुक्तं प्रतिकर्मणा || २१|| प्रतिकर्माभिसंयुक्ता दाक्षिण्येन वरानने | भुङ्क्ष्व भोगान्यथाकामं पिब भीरु रमस्व च | यथेष्टं च प्रयच्छ त्वं पृथिवीं वा धनानि च || २२|| ललस्व मयि विस्रब्धा धृष्टमाज्ञापयस्व च | मत्प्रभावाल्ललन्त्याश्च ललन्तां बान्धवास्तव || २३|| ऋद्धिं ममानुपश्य त्वं श्रियं भद्रे यशश् च मे | किं करिष्यसि रामेण सुभगे चीरवाससा || २४|| निक्षिप्तविजयो रामो गतश्रीर्वनगोचरः | व्रती स्थण्डिलशायी च शङ्के जीवति वा न वा || २५|| न हि वैदेहि रामस्त्वां द्रष्टुं वाप्युपलप्स्यते | पुरो बलाकैरसितैर्मेघैर्ज्योत्स्नामिवावृताम् || २६|| न चापि मम हस्तात्त्वां प्राप्तुमर्हति राघवः | हिरण्यकशिपुः कीर्तिमिन्द्रहस्तगताम् इव || २७|| चारुस्मिते चारुदति चारुनेत्रे विलासिनि | मनो हरसि मे भीरु सुपर्णः पन्नगं यथा || २८|| क्लिष्टकौशेयवसनां तन्वीमप्यनलङ्कृताम् | तां दृष्ट्वा स्वेषु दारेषु रतिं नोपलभाम्यहम् || २९|| अन्तःपुरनिवासिन्यः स्त्रियः सर्वगुणान्विताः | यावन्त्यो मम सर्वासामैश्वर्यं कुरु जानकि || ३०|| मम ह्यसितकेशान्ते त्रैलोक्यप्रवराः स्त्रियः | तास्त्वां परिचरिष्यन्ति श्रियमप्सरसो यथा || ३१|| यानि वैश्रवणे सुभ्रु रत्नानि च धनानि च | तानि लोकांश्च सुश्रोणि मां च भुङ्क्ष्व यथासुखम् || ३२|| न रामस्तपसा देवि न बलेन न विक्रमैः | न धनेन मया तुल्यस्तेजसा यशसापि वा || ३३|| पिब विहर रमस्व भुङ्क्ष्व भोगान् धननिचयं प्रदिशामि मेदिनीं च | मयि लल ललने यथासुखं त्वं त्वयि च समेत्य ललन्तु बान्धवास्ते || ३४|| कुसुमिततरुजालसन्ततानि भ्रमरयुतानि समुद्रतीरजानि | कनकविमलहारभूषिताङ्गी विहर मया सह भीरु काननानि || ३५||	35	788
Ravana starts praising her, alluring Seetha with wealth, gems, sovereignty over all his wives, and pleads her to become her wife.
21	तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सीता रौद्रस्य रक्षसः | आर्ता दीनस्वरा दीनं प्रत्युवाच शनैर्वचः || १|| दुःखार्ता रुदती सीता वेपमाना तपस्विनी | चिन्तयन्ती वरारोहा पतिमेव पतिव्रता || २|| तृणमन्तरतः कृत्वा प्रत्युवाच शुचिस्मिता | निवर्तय मनो मत्तः स्वजने क्रियतां मनः || ३|| न मां प्रार्थयितुं युक्तस्त्वं सिद्धिमिव पापकृत् | अकार्यं न मया कार्यमेकपत्न्या विगर्हितम् | कुलं सम्प्राप्तया पुण्यं कुले महति जातया || ४|| एवमुक्त्वा तु वैदेही रावणं तं यशस्विनी | राक्षसं पृष्ठतः कृत्वा भूयो वचनमब्रवीत् || ५|| नाहमौपयिकी भार्या परभार्या सती तव | साधु धर्ममवेक्षस्व साधु साधुव्रतं चर || ६|| यथा तव तथान्येषां रक्ष्या दारा निशाचर | आत्मानमुपमां कृत्वा स्वेषु दारेषु रम्यताम् || ७|| अतुष्टं स्वेषु दारेषु चपलं चलितेन्द्रियम् | नयन्ति निकृतिप्रज्ञां परदाराः पराभवम् || ८|| इह सन्तो न वा सन्ति सतो वा नानुवर्तसे | वचो मिथ्या प्रणीतात्मा पथ्यमुक्तं विचक्षणैः || ९|| अकृतात्मानमासाद्य राजानमनये रतम् | समृद्धानि विनश्यन्ति राष्ट्राणि नगराणि च || १०|| तथेयं त्वां समासाद्य लङ्का रत्नौघ सङ्कुला | अपराधात्तवैकस्य नचिराद्विनशिष्यति || ११|| स्वकृतैर्हन्यमानस्य रावणादीर्घदर्शिनः | अभिनन्दन्ति भूतानि विनाशे पापकर्मणः || १२|| एवं त्वां पापकर्माणं वक्ष्यन्ति निकृता जनाः | दिष्ट्यैतद्व्यसनं प्राप्तो रौद्र इत्येव हर्षिताः || १३|| शक्या लोभयितुं नाहमैश्वर्येण धनेन वा | अनन्या राघवेणाहं भास्करेण प्रभा यथा || १४|| उपधाय भुजं तस्य लोकनाथस्य सत्कृतम् | कथं नामोपधास्यामि भुजमन्यस्य कस्य चित् || १५|| अहमौपयिकी भार्या तस्यैव वसुधापतेः | व्रतस्नातस्य विप्रस्य विद्येव विदितात्मनः || १६|| साधु रावण रामेण मां समानय दुःखिताम् | वने वाशितया सार्धं करेण्वेव गजाधिपम् || १७|| मित्रमौपयिकं कर्तुं रामः स्थानं परीप्सता | वधं चानिच्छता घोरं त्वयासौ पुरुषर्षभः || १८|| वर्जयेद्वज्रमुत्सृष्टं वर्जयेदन्तकश् चिरम् | त्वद्विधं न तु सङ्क्रुद्धो लोकनाथः स राघवः || १९|| रामस्य धनुषः शब्दं श्रोष्यसि त्वं महास्वनम् | शतक्रतुविसृष्टस्य निर्घोषमशनेरिव || २०|| इह शीघ्रं सुपर्वाणो ज्वलितास्या इवोरगाः | इषवो निपतिष्यन्ति रामलक्ष्मणलक्षणाः || २१|| रक्षांसि परिनिघ्नन्तः पुर्यामस्यां समन्ततः | असम्पातं करिष्यन्ति पतन्तः कङ्कवाससः || २२|| राक्षसेन्द्रमहासर्पान्स रामगरुडो महान् | उद्धरिष्यति वेगेन वैनतेय इवोरगान् || २३|| अपनेष्यति मां भर्ता त्वत्तः शीघ्रमरिन्दमः | असुरेभ्यः श्रियं दीप्तां विष्णुस्त्रिभिरिव क्रमैः || २४|| जनस्थाने हतस्थाने निहते रक्षसां बले | अशक्तेन त्वया रक्षः कृतमेतदसाधु वै || २५|| आश्रमं तु तयोः शून्यं प्रविश्य नरसिंहयोः | गोचरं गतयोर्भ्रात्रोरपनीता त्वयाधम || २६|| न हि गन्धमुपाघ्राय रामलक्ष्मणयोस्त्वया | शक्यं सन्दर्शने स्थातुं शुना शार्दूलयोरिव || २७|| तस्य ते विग्रहे ताभ्यां युगग्रहणमस्थिरम् | वृत्रस्येवेन्द्रबाहुभ्यां बाहोरेकस्य निग्रहः || २८|| क्षिप्रं तव स नाथो मे रामः सौमित्रिणा सह | तोयमल्पमिवादित्यः प्राणानादास्यते शरैः || २९|| गिरिं कुबेरस्य गतोऽथवालयं सभां गतो वा वरुणस्य राज्ञः | असंशयं दाशरथेर्न मोक्ष्यसे महाद्रुमः कालहतोऽशनेरिव || ३०||	30	818
The shivering Seeta replied to Ravana, duly keeping a blade of grass between her and him.  She advices him to be satisfied with his wives and restore her to Shri Rama.  She further stated that Ravana abducted her through deceit, as he could not withstand the prowess of Shri Rama.  She adds that if she is not restored to Shri Rama, he, his army and Lanka cannot escape from sharp arrows of Shri Rama.

इत्यार्षे श्री रामायणे सुन्दरकाण्डे नवम: भाग:

 

Sundarakāṇḍa Part-8

Sundarakāṇḍa Part-10